Κριτική του βιβλίου "Ποιήματα για ανθρώπους με διπλό κομοδίνο" από τον Κωνσταντίνο Μπούρα
Γράφει ο ποιητής, θεατρολόγος, μεταφρασεολόγος και κριτικός
Κωνσταντίνος Μπούρας.
Από την παρουσίαση τού βιβλίου στην ιστοσελίδα τού εκδοτικού οίκου
ΟΤΑΝ διαβάζουμε:
«Όχι αναγκαστικά ποιήματα σε οικογενειακή συσκευασία,
αλλά σίγουρα και για όσους παντρεύτηκαν.
Υπάρχει ποίηση για παντρεμένους;
Γιατί όχι; Η ποίηση είναι για όλους.
Ίσως, μάλιστα, οι παντρεμένοι να τη χρειάζονται περισσότερο.
Ποιήματα για το τρυφερό τέλος
της ανέμελης, μοναχικής νιότης μας.
Ποιήματα για τις μύχιες, ανομολόγητες σκέψεις της συμβίωσης,
για τις μικρές καθημερινές σιωπές, τις συνήθειες, τις προσδοκίες,
τις διαψεύσεις και τις υποχρεωτικές συμφιλιώσεις.
Ποιήματα για την αγάπη όταν παύει να είναι υπόσχεση
και γίνεται ζωή.»
Ο Βασίλειος Ρ. Φλώρος συνδυάζει τρία διακριτά στοιχεία που του
προσδίδουν μοναδικότητα και διακριτό λογοτεχνικό ύφος:
1. Ορθολογισμός
2. Σκηνική αντίληψη τού κοινού, του αποδέκτη του
3. Νεραϊδένια ματιά σε άλλες διαστάσεις, με μυθολογικό υπόβαθρο
και καθαρές, έντιμες συγγραφικές προθέσεις.
Στον Βασίλειο Ρ. Φλώρο εφαρμόζεται το αριστοτελικό ρητό (δίκην
αφορισμού) ότι Ηθικά και Αισθητική είναι σαφώς αλληλένδετες.
Με το Φως συντεταγμένος, με την α-Λήθεια για το Κοινό Καλό τε και
Αγαθό εργάζεται παντοιοτρόπως ο διακεκριμένος Λογοτέχνης Βασίλειος
Ρ. Φλώρος. Ακόμα και ως εκλεγμένος συνδικαλιστής σε λογοτεχνικά
σωματεία, ακόμα και ως ενεργός πολίτης, ως επαγγελματίας, ως
εργαζόμενος είναι πάντα καλόγνωμος, με ευθύ βλέμμα κι έμφυτη ανάγκη
να υπερασπιστεί κάθε αδύναμο κι απροστάτευτο όν.
Αυτή η στόχευση επηρεάζει αμφίδρομα και τη συγγραφική πρόθεση.
Λόγος ρητός και υπόρρητος, σε όλα τα επίπεδα τού λογοτεχνικού του
«σώματος» υποφώσκει η ίδια ευγένεια, λαϊκή, πατρο-μητρο-παράδοτη.
Η επαφή του με τη Φύση και με τις άλλες διαστάσεις είναι ένα άλλο
βασικό στοιχείο που τον ξεχωρίζει από τη χορεία (από την πλειοψηφία)
των συγγραφούντων σήμερα. Διατηρεί ανέπαφο τον μίτο τής Αριάδνης
που μας βγάζει από τα Σκοτάδια τού Δυτικού Ρασιοναλισμού.
Οι άνθρωποι μπορούν να είναι και νεραϊδοπαρμένοι και φευγάτοι και
Δάσκαλοι πνευματικοί, παγκόσμιοι… Μόλις ξαναβρούμε την άρρηκτη
σύνδεση μεταξύ Ορατού και Αόρατου, Επιστητού και Άφατου… τότε και
μόνον τότε θα αφήσουμε το στίγμα μας ανεξίτηλο στην αιωνιότητα τής
επομένης γενιάς, τουλάχιστον…
Ήδη ο τίτλος, με τη φιλάνθρωπη ειρωνεία του και τον καλόγνωμο
σαρκασμό του υποδηλώνει και το στίγμα και τη μέθοδο και το
προσδοκώμενο αισθητικό αποτέλεσμα: «Ποιήματα για ανθρώπους με
διπλό κομοδίνο».
Ακόμα και οι τίτλοι τών πονημάτων αυτών στα Περιεχόμενα
συναπαρτίζουν ένα άλλο μωσαϊκό μετά-κείμενο, μετά-ποίημα:
«Τα καθημερινά του έγγαμου βίου..............................
Μια ευτυχισμένη μέρα.................................................
Οι νύχτες της ψυχής.....................................................
Πάντα ήμουν το λιμάνι σου...........................................
Το σκοτάδι και το φως της συμβίωσης...........................
Πια δε σε γνωρίζω........................................................
Οικογένειες φόβου και γενναιότητας..............................
Οι παλιές μου αγάπες...................................................
Η αγάπη των συζύγων ή αρχαιολογία των ονείρων.........
Οι δικοί σου άνθρωποι.................................................
Ο πόλεμος...................................................................
Ο γενναιόδωρος...........................................................
Ξεχασμένη αγάπη........................................................
Γλυκιά ζωή..................................................................
Ματαιόδοξοι πνιγμοί....................................................
Μαρία.........................................................................
Κυριακάτικοι κύκλωπες...............................................
Η πιο λαμπρή απιστία..................................................
Αιώνιος Αύγουστος ή αυτά που πρέπει..........................
Τα κατ' εξακολούθηση «Σ'αγαπώ»...............................
Η ζωή που θα θέλαμε...................................................
Ζούμε χωρίς έρωτα......................................................
Πάντα υπήρχε κάτι... ...................................................
Οιδίποδας....................................................................
Αναγκαστικοί γάμοι....................................................
Πόσο θα μείνω μαζί σου παντρεμένος..........................
Η θεογονία της πολύχρονης σχέσης.............................
Να φύγω ή να μείνω...................................................
Εάν είχα φύγει............................................................
Δεν θα μπορούσα χωρίς εσένα.....................................».
Ας επισημάνουμε ότι αμέσως μετά το ποίημα με τον τίτλο «Οιδίποδας»
στη σελίδα 43 ακολουθεί στη σελίδα 45 το ειρωνικότατο «Αναγκαστικοί
γάμοι»:
Οιδίποδας
Κάποια Κυριακάτικα πρωινά
με πονάνε τα κόκαλα της ύπαρξής μου.
Τεντώνομαι στα εγκόσμια, οικογένεια,
καριέρα και ευθύνες.
Χασμουριέμαι πάνω σε μια στρωμένη ζωή
με το παλαιολιθικό τραύμα μου
να ρέει υποσχέσεις απελευθέρωσης.
Σκέφτομαι τότε να φύγω,
μ' ένα σακίδιο στην πλάτη,
δεν ξέρω για πού,
να χαθώ στα νησιά του κόσμου, αιώνιος τουρίστας.
Έπειτα ανακατεύω στον καφέ μου
τη ζάχαρη της Συνείδησης
μ' ένα σπαθί ονειρικής δόξας,
που το έχω για κουτάλι,
και καταπίνω γουλιά-γουλιά όσα έχω χτίσει
πάνω στο αυθαίρετο οικόπεδο
του συζυγικού μας χρόνου,
παράπλευρα στη ρεματιά της θνητοσύνης.
Πριν τα ορμητικά νερά του δρεπανοφόρου χειμώνα
μου πάρουν αυτά που οικοδόμησα,
τα παράνομα των μύθων μου,
τα ωραία των παθών μου,
και βυθιστούν στη θάλασσα
της τραγικής ολοκλήρωσης.
Τότε ξαφνικά ημερεύω καθώς νιώθω ότι
πάντα θα είμαι ένας περιπλανώμενος Οιδίποδας
έξω από την Θήβα του Αιωνίου,
γυρεύοντας μια υπέρτατη παρηγοριά,
πληγωμένος από το κοσμικό τραύμα της Αλήθειας.
*
Αναγκαστικοί γάμοι
Έζησα τη ζωή μου σαν παντρεμένος
έστω και αν αισθανόμουν
ότι δεν παντρεύτηκα ποτέ.
Είχα όμως παντρεμένα όνειρα
και συζύγους συναισθήματα,
πεθερικά οι χαρές μου,
μπατζανάκια και κουνιάδια
οι ελπίδες της γενιάς μου,
παιδιά μου οι ελευθερίες που λαχτάρησα.
Όσα διαζύγια και αν πήρα,
ξανά και ξανά τα ίδια και τα ίδια,
να ζω πάντα ως παντρεμένος
με ανάγκες, φόβους και όνειρα.
Επένδυσα άθελά μου σ’ ένα αιώνιο γάμο
με τα καθημερινά και τ’ ανθρώπινα,
με εκείνα που με έπλητταν αφόρητα,
που δίχως αυτά φαίνεται
πώς δεν μπορούσα να ζήσω...
Κι ακολουθούν δραματικώ τω τρόπω τα ομοιόθεμα αφηγήματα:
«Πόσο θα μείνω μαζί σου παντρεμένος», «Η θεογονία της πολύχρονης
σχέσης», «Να φύγω ή να μείνω», «Εάν είχα φύγει»...........
Για να καταλήξει η ομιλούσα ποιητική φωνή στο αναπόφευκτο
συμπέρασμα: «Δεν θα μπορούσα χωρίς εσένα».
Δεν πρόκειται μήτε για αυτοψυχαναλυτικό ενδοσκοπικό υπαρξιακό
σπαραγμό, αλλά ούτε και για σκηνικό τέχνασμα δίκην θεατρικότητος.
Είναι απλώς το ύφος, η τεχνική και το στίγμα ενός γνήσιου λογοτέχνη
που δεν ακολουθεί «συνταγές» όσο κι αν έχει κάπου βαθιά, δυσδιάκριτη
τη δική του, προσωπική σχέση με τα πράγματα και με τους
ανθρώπους…
Διαβάστε ετούτο το μοναδικό κι ανεπανάληπτο εν πολλοίς (ακόμα και
από τον ίδιο τον εμπνευστή του) βιβλίο με την προσοχή και την
(φιλοσοφική) ελαφράδα που αρμόζει στην εποχή μας.
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
Κωνσταντίνος Μπούρας.
Από την παρουσίαση τού βιβλίου στην ιστοσελίδα τού εκδοτικού οίκου
ΟΤΑΝ διαβάζουμε:
«Όχι αναγκαστικά ποιήματα σε οικογενειακή συσκευασία,
αλλά σίγουρα και για όσους παντρεύτηκαν.
Υπάρχει ποίηση για παντρεμένους;
Γιατί όχι; Η ποίηση είναι για όλους.
Ίσως, μάλιστα, οι παντρεμένοι να τη χρειάζονται περισσότερο.
Ποιήματα για το τρυφερό τέλος
της ανέμελης, μοναχικής νιότης μας.
Ποιήματα για τις μύχιες, ανομολόγητες σκέψεις της συμβίωσης,
για τις μικρές καθημερινές σιωπές, τις συνήθειες, τις προσδοκίες,
τις διαψεύσεις και τις υποχρεωτικές συμφιλιώσεις.
Ποιήματα για την αγάπη όταν παύει να είναι υπόσχεση
και γίνεται ζωή.»
Ο Βασίλειος Ρ. Φλώρος συνδυάζει τρία διακριτά στοιχεία που του
προσδίδουν μοναδικότητα και διακριτό λογοτεχνικό ύφος:
1. Ορθολογισμός
2. Σκηνική αντίληψη τού κοινού, του αποδέκτη του
3. Νεραϊδένια ματιά σε άλλες διαστάσεις, με μυθολογικό υπόβαθρο
και καθαρές, έντιμες συγγραφικές προθέσεις.
Στον Βασίλειο Ρ. Φλώρο εφαρμόζεται το αριστοτελικό ρητό (δίκην
αφορισμού) ότι Ηθικά και Αισθητική είναι σαφώς αλληλένδετες.
Με το Φως συντεταγμένος, με την α-Λήθεια για το Κοινό Καλό τε και
Αγαθό εργάζεται παντοιοτρόπως ο διακεκριμένος Λογοτέχνης Βασίλειος
Ρ. Φλώρος. Ακόμα και ως εκλεγμένος συνδικαλιστής σε λογοτεχνικά
σωματεία, ακόμα και ως ενεργός πολίτης, ως επαγγελματίας, ως
εργαζόμενος είναι πάντα καλόγνωμος, με ευθύ βλέμμα κι έμφυτη ανάγκη
να υπερασπιστεί κάθε αδύναμο κι απροστάτευτο όν.
Αυτή η στόχευση επηρεάζει αμφίδρομα και τη συγγραφική πρόθεση.
Λόγος ρητός και υπόρρητος, σε όλα τα επίπεδα τού λογοτεχνικού του
«σώματος» υποφώσκει η ίδια ευγένεια, λαϊκή, πατρο-μητρο-παράδοτη.
Η επαφή του με τη Φύση και με τις άλλες διαστάσεις είναι ένα άλλο
βασικό στοιχείο που τον ξεχωρίζει από τη χορεία (από την πλειοψηφία)
των συγγραφούντων σήμερα. Διατηρεί ανέπαφο τον μίτο τής Αριάδνης
που μας βγάζει από τα Σκοτάδια τού Δυτικού Ρασιοναλισμού.
Οι άνθρωποι μπορούν να είναι και νεραϊδοπαρμένοι και φευγάτοι και
Δάσκαλοι πνευματικοί, παγκόσμιοι… Μόλις ξαναβρούμε την άρρηκτη
σύνδεση μεταξύ Ορατού και Αόρατου, Επιστητού και Άφατου… τότε και
μόνον τότε θα αφήσουμε το στίγμα μας ανεξίτηλο στην αιωνιότητα τής
επομένης γενιάς, τουλάχιστον…
Ήδη ο τίτλος, με τη φιλάνθρωπη ειρωνεία του και τον καλόγνωμο
σαρκασμό του υποδηλώνει και το στίγμα και τη μέθοδο και το
προσδοκώμενο αισθητικό αποτέλεσμα: «Ποιήματα για ανθρώπους με
διπλό κομοδίνο».
Ακόμα και οι τίτλοι τών πονημάτων αυτών στα Περιεχόμενα
συναπαρτίζουν ένα άλλο μωσαϊκό μετά-κείμενο, μετά-ποίημα:
«Τα καθημερινά του έγγαμου βίου..............................
Μια ευτυχισμένη μέρα.................................................
Οι νύχτες της ψυχής.....................................................
Πάντα ήμουν το λιμάνι σου...........................................
Το σκοτάδι και το φως της συμβίωσης...........................
Πια δε σε γνωρίζω........................................................
Οικογένειες φόβου και γενναιότητας..............................
Οι παλιές μου αγάπες...................................................
Η αγάπη των συζύγων ή αρχαιολογία των ονείρων.........
Οι δικοί σου άνθρωποι.................................................
Ο πόλεμος...................................................................
Ο γενναιόδωρος...........................................................
Ξεχασμένη αγάπη........................................................
Γλυκιά ζωή..................................................................
Ματαιόδοξοι πνιγμοί....................................................
Μαρία.........................................................................
Κυριακάτικοι κύκλωπες...............................................
Η πιο λαμπρή απιστία..................................................
Αιώνιος Αύγουστος ή αυτά που πρέπει..........................
Τα κατ' εξακολούθηση «Σ'αγαπώ»...............................
Η ζωή που θα θέλαμε...................................................
Ζούμε χωρίς έρωτα......................................................
Πάντα υπήρχε κάτι... ...................................................
Οιδίποδας....................................................................
Αναγκαστικοί γάμοι....................................................
Πόσο θα μείνω μαζί σου παντρεμένος..........................
Η θεογονία της πολύχρονης σχέσης.............................
Να φύγω ή να μείνω...................................................
Εάν είχα φύγει............................................................
Δεν θα μπορούσα χωρίς εσένα.....................................».
Ας επισημάνουμε ότι αμέσως μετά το ποίημα με τον τίτλο «Οιδίποδας»
στη σελίδα 43 ακολουθεί στη σελίδα 45 το ειρωνικότατο «Αναγκαστικοί
γάμοι»:
Οιδίποδας
Κάποια Κυριακάτικα πρωινά
με πονάνε τα κόκαλα της ύπαρξής μου.
Τεντώνομαι στα εγκόσμια, οικογένεια,
καριέρα και ευθύνες.
Χασμουριέμαι πάνω σε μια στρωμένη ζωή
με το παλαιολιθικό τραύμα μου
να ρέει υποσχέσεις απελευθέρωσης.
Σκέφτομαι τότε να φύγω,
μ' ένα σακίδιο στην πλάτη,
δεν ξέρω για πού,
να χαθώ στα νησιά του κόσμου, αιώνιος τουρίστας.
Έπειτα ανακατεύω στον καφέ μου
τη ζάχαρη της Συνείδησης
μ' ένα σπαθί ονειρικής δόξας,
που το έχω για κουτάλι,
και καταπίνω γουλιά-γουλιά όσα έχω χτίσει
πάνω στο αυθαίρετο οικόπεδο
του συζυγικού μας χρόνου,
παράπλευρα στη ρεματιά της θνητοσύνης.
Πριν τα ορμητικά νερά του δρεπανοφόρου χειμώνα
μου πάρουν αυτά που οικοδόμησα,
τα παράνομα των μύθων μου,
τα ωραία των παθών μου,
και βυθιστούν στη θάλασσα
της τραγικής ολοκλήρωσης.
Τότε ξαφνικά ημερεύω καθώς νιώθω ότι
πάντα θα είμαι ένας περιπλανώμενος Οιδίποδας
έξω από την Θήβα του Αιωνίου,
γυρεύοντας μια υπέρτατη παρηγοριά,
πληγωμένος από το κοσμικό τραύμα της Αλήθειας.
*
Αναγκαστικοί γάμοι
Έζησα τη ζωή μου σαν παντρεμένος
έστω και αν αισθανόμουν
ότι δεν παντρεύτηκα ποτέ.
Είχα όμως παντρεμένα όνειρα
και συζύγους συναισθήματα,
πεθερικά οι χαρές μου,
μπατζανάκια και κουνιάδια
οι ελπίδες της γενιάς μου,
παιδιά μου οι ελευθερίες που λαχτάρησα.
Όσα διαζύγια και αν πήρα,
ξανά και ξανά τα ίδια και τα ίδια,
να ζω πάντα ως παντρεμένος
με ανάγκες, φόβους και όνειρα.
Επένδυσα άθελά μου σ’ ένα αιώνιο γάμο
με τα καθημερινά και τ’ ανθρώπινα,
με εκείνα που με έπλητταν αφόρητα,
που δίχως αυτά φαίνεται
πώς δεν μπορούσα να ζήσω...
Κι ακολουθούν δραματικώ τω τρόπω τα ομοιόθεμα αφηγήματα:
«Πόσο θα μείνω μαζί σου παντρεμένος», «Η θεογονία της πολύχρονης
σχέσης», «Να φύγω ή να μείνω», «Εάν είχα φύγει»...........
Για να καταλήξει η ομιλούσα ποιητική φωνή στο αναπόφευκτο
συμπέρασμα: «Δεν θα μπορούσα χωρίς εσένα».
Δεν πρόκειται μήτε για αυτοψυχαναλυτικό ενδοσκοπικό υπαρξιακό
σπαραγμό, αλλά ούτε και για σκηνικό τέχνασμα δίκην θεατρικότητος.
Είναι απλώς το ύφος, η τεχνική και το στίγμα ενός γνήσιου λογοτέχνη
που δεν ακολουθεί «συνταγές» όσο κι αν έχει κάπου βαθιά, δυσδιάκριτη
τη δική του, προσωπική σχέση με τα πράγματα και με τους
ανθρώπους…
Διαβάστε ετούτο το μοναδικό κι ανεπανάληπτο εν πολλοίς (ακόμα και
από τον ίδιο τον εμπνευστή του) βιβλίο με την προσοχή και την
(φιλοσοφική) ελαφράδα που αρμόζει στην εποχή μας.
Δρ Κωνσταντίνος Μπούρας
